ทักษะการใช้สื่อการเรียนการสอน

สมาชิกกลุ่ม

นายพชร  เนื่องจากอวน
รหัส : 51125260112

นางสาวภควันต์  พรมขลิบนิล

รหัส : 51125260202

นายอานนท์  วงศ์น้ำเพชร

รหัส : 51125260203

นางสาววันทนีย์  คล้ายพุ่ม

รหัส : 51125260210

นายภัทรพงศ์  บุญธรรม

รหัส : 51125260237

................................................................................................................................

ทักษะการใช้สื่อการสอน(Media Presentation)
                การใช้สื่อการสอนนั้นผู้สอนควรจะได้มีการวางแผนอย่างเป็นระบบในการใช้เพื่อให้บรรลุถึงวัตถุประสงค์การเรียนรู้ตามจุดประสงค์ที่วางไว้  

การวิเคราะห์ผู้เรียน
                เป็นการวิเคราะห์ลักษณะผู้เรียนเพื่อที่ผู้สอนจะได้ทราบว่า ผู้เรียนมีความพร้อมในการเรียนมากน้อยเพียงใดทั้งนี้เพราะการที่จะใช้สื่อให้ได้ผลดี ย่อมจะต้องเลือกสื่อให้มีความสัมพันธ์กับลักษณะผู้เรียน    ดังนั้นผู้สอนจะต้องคำนึงถึงลักษณะทั่วไปและลักษณะเฉพาะของผู้เรียน   เช่น การกำหนดลักษณะทั่วไป ซึ่งได้แก่ อายุ ระดับความรู้ สังคม เศรษฐกิจและวัฒนธรรมของผู้เรียนแต่ละคน ถึงแม้ว่าลักษณะทั่วไปของผู้เรียนจะไม่มีความเกี่ยวข้องกับเนื้อหาบทเรียนก็ตามแต่ก็เป็น สิ่งที่ช่วยให้ผู้สอนสามารถตัดสินระดับของบทเรียนและเพื่อเลือกตัวอย่างของเนื้อหาให้เหมาะสมกับผู้เรียนได้

สื่อการสอนและวิธีการที่จะนำมาใช้ในการสอนสิ่งที่ต้องนำมาใช้ในการวิเคราะห์ ประกอบด้วย
            1. ทักษะที่มีมาก่อน ( prerequisite skill) เพื่อให้ทราบว่าผู้เรียนมีความรู้พื้นฐานหรือทักษะที่เกี่ยวข้องกับบทเรียนนั้นว่ามีอะไรบ้าง ก่อนที่จะเรียน
            2. ทักษะเป้าหมาย ( target skill) ผู้เรียนมีความชำนาญในทักษะที่จะสอนนั้นมาก่อนหรือไม่ เพื่อจะได้สอนให้ตรงกับที่วางจุดมุ่งหมายไว้
            3. ทักษะในการเรียน ( study skill) ผู้เรียนมีความสามารถขั้นต้นทางด้านภาษา การอ่านเขียน การคำนวณ   ฯลฯ ซึ่งเป็นสิ่งจำเป็นที่จะช่วยในการเรียนรู้นั้นในระดับมากน้อยเพียงไร
            4. เจตคติ ( attitudes) ผู้เรียนมีเจตคติอย่างไรต่อวิชาที่จะเรียนนั้น การวิเคราะห์ลักษณะผู้เรียนนั้นถึงแม้ว่าจะเป็นการกระทำเพียงผิวเผินก็ตาม   แต่ก็สามารถนำไปใช้ในการเลือก สื่อที่เหมาะสมได้ เช่น หากผู้เรียนมีทักษะในการอ่านต่ำกว่าเกณฑ์ก็สามารถช่วยได้ด้วยการใช้สื่อประเภทที่มิใช่  สื่อสิ่งพิมพ์ หรือถ้าหากผู้เรียนในกลุ่มนั้นมีความแตกต่างกันมาก ก็สามารถให้เรียนด้วยชุดการเรียนรายบุคคลได้ การวิเคราะห์ลักษณะผู้เรียนอาจจะทำใด้ยากเป็นบางครั้ง ทั้งนี้เพราะผู้สอนอาจมีเวลาน้อยที่จะสังเกต   หรือผู้เรียน อาจเป็นผู้มาจากที่อื่นที่เข้ามาเรียนหรือรับการอบรม   แต่ก็สามารถกระทำได้ด้วยการสนทนากับผู้เรียนหรือผู้ร่วมชั้นอื่นๆ

การกำหนดจุดประสงค์
                วัตถุประสงค์เป็นสิ่งที่ตั้งขึ้นเพื่อคาดหวังว่าผู้เรียนจะสามารถบรรลุในสิ่งต่างๆ ที่ตั้งหรือกำหนดไว้ การตั้งหรือ กำหนดวัตถุประสงค์ในการเรียนการสอนนั้นก็เพื่อ
            1. ผู้สอนจะได้ทราบว่าการเรียนการสอนนั้นมีวัตถุประสงค์อะไร เพื่อสะดวกในการเลือกสื่อและวิธีการให้ถูกต้องวัตถุประสงค์นี้จะช่วยในการจัดลำดับกิจกรรมการเรียนและสร้างสิ่งแวดล้อม หรือประสบการณ์การเรียนรู้เพื่อให้บรรลุตามวัตถุประสงค์นั้น
            2. ช่วยในการประเมินผู้เรียนได้อย่างถูกต้อง เพราะผู้สอนจะไม่ทราบเลยว่าผู้เรียนได้บรรลุตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้หรือไม่ถ้าไม่มีการกำหนดวัตถุประสงค์ไว้ก่อนล่วงหน้า
            3. ช่วยให้ผู้เรียนทราบว่า เมื่อเรียนบทเรียนนั้นแล้วจะสามารถเรียนรู้หรือกระทำอะไรได้บ้าง

 การกำหนดวัตถุประสงค์ ควรประกอบด้วย
            1. การกระทำ (performance) เป็นสิ่งที่คาดหวังว่าผู้เรียนจะสามารถกระทำอะไรได้บ้างภายหลังจากการเรียนแล้ว   ซึ่งการกระทำนั้นต้องเป็นสิ่งที่สังเกตเห็นได้
            2. เงื่อนไข (Conditions) เป็นข้อจำกัดหรือเงื่อนไขที่ตั้งขึ้นโดยรวมอยู่ภายใต้การกระทำนั้น
            3. เกณฑ์ ( Criteria) เพื่อเป็นการตัดสินการกระทำนั้นว่าเป็นไปตามที่กำหนดไว้หรือไม่ 

                เมื่อกำหนดวัตถุประสงค์แล้ว ควรมีการแบ่งประเภท หรือระดับของขอบเขตการเรียนรู้ ทั้งนี้เพื่อเป็นประโยชน์หรือแนวทางในการตัดสินว่า   การเรียนรู้นั้นจะครอบคลุมแนวของทักษะหรือพฤติกรรมอะไรบ้าง   จึงต้องมีการกำหนดเป็น " วัตถุประสงค์เชิงพฤติกรรม" ซึ่งควรจะประกอบด้วยองค์ประกอบต่างๆ ดังนี้
            - พุทธิพิสัย   เป็นวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้เพื่อวัดการเรียนรู้ของผู้เรียนเกี่ยวกับความรู้   ความเข้าใจ   สติปัญญาและการพัฒนา เป็นต้น
            - จิตตพิสัย   เป็นวัตถุประสงค์ทางด้านความคิด   ทัศนคติ   ความรู้สึก   ค่านิยม   และการเสริมสร้างทางปัญญา
            - ทักษะพิสัย เป็นวัตถุประสงค์เกี่ยวกับการกระทำ   การแสดงออก   หรือการปฏิบัติ

การเลือก ดัดแปลง หรือออกแบบสื่อ
           การที่จะมีสื่อวัสดุที่เหมาะสมในการเรียนการสอน สามารถทำได้ 3 วิธี คือ
            1. เลือกจากสื่อที่มีอยู่แล้ว ส่วนใหญ่ในสถาบันการศึกษามักจะมีทรัพยากรที่สามารถใช้เป็นสื่อได้อยู่แล้วดังนั้น สิ่งที่ผู้สอนต้องกระทำคือ ตรวจสอบดูว่ามีสิ่งใดที่จะใช้เป็นสื่อได้บ้าง   โดยเลือกให้ตรงกับลักษณะผู้เรียนและวัตถุประสงค์ของการเรียน เช่น   สื่อที่มีอยู่มีเนื้อหาข้อมูลและกิจกรรมที่ตรงกับวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้หรือไม่   และการเลือกสื่อนั้นย่อมขึ้นอยู่กับวิธีการสอนในบทเรียนและข้อจำกัดของสถานการณ์การเรียนการสอนด้วย
            2. ดัดแปลงสื่อที่มีอยู่แล้ว ให้ใช้ได้ดีและเหมาะสมมากยิ่งขึ้น   ทั้งนี้ย่อมขึ้นกับเวลาและงบประมาณในการดัดแปลงสื่อนั้นด้วย   เช่น มีภาพยนตร์เสียงในฟิล์มเป็นภาษาอังกฤษ   ถ้ามีการแปลเป็นภาษาไทยแล้วบันทึกเสียงลงใหม่ เพื่อให้ผู้เรียนชมและฟังเข้าใจง่ายขึ้น   จะคุ้มกับเวลาและการลงทุนหรือไม่ เหล่านี้เป็นต้น
            3. การออกแบบสื่อใหม่ กรณีที่ไม่มีสื่อเดิมอยู่ หรือสื่อที่มีอยู่แล้วไม่สามารถนำมาดัดแปลงให้ใช้ได้ตามที่ต้องการ

ผู้สอนย่อมต้องมีการออกแบบและจัดทำสื่อใหม่ ซึ่งต้องคำนึงถึงองค์ประกอบต่าง ๆ หลายอย่าง เช่น ต้องให้ตรงกับ

วัตถุประสงค์ของการเรียนและลักษณะของผู้เรียน   มีงบประมาณในการจัดทำเพียงพอหรือไม่   มีเครื่องมือและผู้ชำนาญในการจัดทำสื่อหรือไม่ เหล่านี้เป็นต้น

การใช้สื่อการเรียนการสอน
            เป็นขั้นของการกระทำจริง ซึ่งผู้สอนจะต้องดำเนินการดังนี้
            1. ดูหรืออ่านเนื้อหาในสื่อเหล่านั้นก่อนเป็นการเตรียมตัวล่วงหน้า เช่น ดูสไลด์หรือวีดิทัศน์เพื่อศึกษาเนื้อหาให้แม่นยำก่อนนำไปสอน   หรืออ่านบทวิจารณ์เกี่ยวกับเรื่องนั้นร่วมด้วย
            2. จัดเตรียมสถานที่ ที่นั่งเรียน   อุปกรณ์เครื่องมือ   และสิ่งต่างๆ เพื่อความสะดวกเรียบร้อยก่อนการสอนและควรต้องทดลองอุปกรณ์ที่จะใช้ก่อนว่าใช้ได้ดีหรือไม่
            3. เตรียมตัวผู้เรียน โดยการใช้สื่อนำเข้าสู่บทเรียน   ถ้ามีการฉายวีดิทัศน์หรือภาพยนต์ให้ชม ก็ควรจะต้องสรุปเนื้อเรื่องที่จะชมนั้นให้ผู้เรียนทราบเสียก่อนว่าเกี่ยวข้องกับทบเรียนอย่างไรบ้าง เป็นการแนะนำก่อนล่วงหน้าและเพื่อสร้างแรงจูงใจแก่ผู้เรียน
            4. ควบคุมชั้นเรียน เพื่อให้ผู้เรียนมีความสนใจในสื่อที่นำเสนอนั้น

การประเมินผล   การประเมินสามารกระทำได้ 3 ลักษณะ คือ
            1. การประเมินกระบวนการสอน เพื่อเป็นการประเมินว่าสามารถบรรลุได้ตามวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้หรือไม่ทั้งในด้านผู้สอน  สื่อการสอน  และวิธีการสอน   โดยในการประเมินสามารถทำได้ทั้งในระยะก่อน   ระหว่าง และหลักการสอน
            2. การประเมินความสำเร็จของผู้เรียน ขึ้นอยู่กับวัตถุประสงค์ที่ตั้งไว้ว่ามีเกณฑ์เท่าใด   การวัดผลอาจทำได้ด้วยการทดสอบ   การสอบปากเปล่า   หรือดูจากผลงานของผู้เรียน   สิ่งสำคัญที่สุดที่จะทราบว่าผู้เรียนสัมฤทธิผลทางการเรียนมากน้อยเท่าใด   คือ สังเกตจากการปฏิบัติและการแสดงออกของผู้เรียนนั้น ๆ
            3. การประเมินสื่อและวิธีการสอน โดยการให้ผู้เรียนมีการอภิปรายและวิจารณ์การใช้สื่อและเทคนิควิธีการสอนว่าเหมาะสมมากน้อยเพียงใด

เทคนิคต่างๆในการใช้สื่อการเรียนการสอน

ปัจจุบันได้มีการนำเอาเทคโนโลยีต่างๆมาใช้เป็นสื่อในการเรียนการสอนกันอย่ากว้างขวาง ซึ่งสื่อต่างๆก็แตกต่างกันออกไปในการใช้งาน ดังนั้นจำเป็นอย่างยิ่งที่ผู้สอนจะต้องสามารถเลือกสื่อที่จะใช้ในการสอนให้ตรงตามจุดประสงค์ของการเรียนการสอน เมื่อเลือกสื่อการเรียนการสอนได้เหมาะสมแล้ว มิได้หมายความว่าสื่อนั้นจะช่วยให้กระบวนการเรียนการสอนบรรลุเป้าหมายเสมอไป สื่อการสอนที่เลือกมาจะมีคุณค่ามากน้อยเพียงใด นอกจากขึ้นอยู่กับลักษณะเฉพาะตัวอุปกรณ์เองแล้ว ยังขึ้นอยู่กับองค์ประกอบอื่นหลายประการ โดยเฉพาะเทคนิคการใช้ของครูแต่ละคนมีความสำคัญอย่างยิ่ง
                ผู้สอนจะต้องรู้ว่าจะใช้สื่อแต่ละชนิดเมื่อไหร่ อย่างไร จึงจะได้ผลเต็มที่ สื่อแต่ละชนิดมีเทคนิคการใช้ไม่เหมือนกัน ผู้ใช้จะต้องมีความรู้ ความเข้าใจ มีทักษะการใช้ และต้องเตรียมสภาพแวดล้อมให้เหมาะด้วย จึงจะเกิดผลดี
                การใช้สื่อการเรียนการสอนให้ได้ผลดี โดยทั่วไปมี 4 ขั้นตอนนั้นก็คือ ขั้นเลือก ขั้นเตรียม ขั้นใช้ และขั้นวัดประเมินผล

ประโยชน์จากการใช้สื่อการเรียนการสอน

                1. กระตุ้นให้ผู้เรียนเกิดความสนใจในบทเรียน

2. ผู้เรียนมีส่วนร่วมในกิจกรรมอย่างทั่วถึง

3. ผู้เรียนเกิดแนวคิด เข้าใจบทเรียนได้อย่างถูกต้อง รวดเร็ว

4. ผู้เรียนเกิดทักษะในการหาความรู้ด้วยตนเองจากอุปกรณ์การเรียน

5. ผู้เรียนจำเรืองราว และสิงต่าง ๆได้นาน แม่นยำและถูกต้อง

6. เพิ่มพูนประสบการณ์เดิมของผู้เรียนและเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมผู้เรียนไปในทางทีพึงปรารถนาได้

แหล่งอ้างอิง

วรรณา เจียมทะวงษ์.(2528). ทักษะพื้นฐานของการผลิตสื่อการสอน.ภาควิชาเทคโนโลยีและ

                                นวกรรมทางการศึกษา วิทยาลัยครูพระนคร.

คณะครุศาสตร์ สถาบันราชภัฎอุตรดิตถ์. (2545). วารสารครุศาสตร์. พิมพ์ที่ออฟเซ็ทอาร์ท.

สื่อ การสอน. (2553, ธันวาคม 22).ทักษะการสอน [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:

                www.fte.rmuti.ac.th/tecweb/3/ทักษะการสอน.doc.

พระมหาปรีชา ปภสฺสโร. (2553, ธันวาคม 22).ทักษะการใช้สื่อ [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:

                http://www.larnkwamkid.in.th/index.php?option=com_content&view=article&id=70&Itemid     =307.

ศราวุธ อินทรเทศ. (2553, ธันวาคม 22). ทักษะการใช้สื่อการสอน.[ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:

                www.kmitl.ac.th/agedu/information%20of%20e.../media.ppt.

ดาว ใจสุยะ. (2553, ธันวาคม 22). เทคนิคต่างๆในการใช้สื่อการเรียนการสอน. [ออนไลน์]. เข้าถึงได้จาก:
                           http://sps.lpru.ac.th/script/show_article.pl?mag_id=6&group_id=25&article_id=793.

    

................................................................................................................................